Ile kosztuje tona buraków cukrowych? Aktualne ceny w skupie

W 2026 r. realna cena skupu buraków cukrowych w Polsce zaczyna się od ok. 111,39 zł za tonę (ok. 26,3 €/t) jako minimum i sięga do ok. 33,5 euro za tonę w najlepszych ofertach, przy standardowej polaryzacji 16%. Rozliczenia zależą od kursu euro, jakości korzeni i dodatkowych świadczeń, więc faktyczna stawka dla plantatora bywa wyższa lub niższa. Jeżeli chcesz dobrze policzyć opłacalność i zrozumieć obecne stawki skupu, przeczytaj poniższe zestawienie.

Ile kosztuje tona buraków cukrowych w 2026 r.?

Dla plantatora podstawowym punktem odniesienia jest minimalna cena skupu buraków o zawartości cukru 16%. W obecnej kampanii cukrowniczej minimalna stawka krajowa wynosi 111,39 zł za tonę buraków cukrowych, co odpowiada około 26,29 euro za tonę. Ta wartość jest wyliczona przy standardowej polaryzacji i stanowi poziom, poniżej którego stawka z kontraktów nie powinna spadać.

Ceny kontraktacyjne na nadchodzące sezony podaje się jednak głównie w euro, ponieważ taki jest standard rozliczeń w branży. W 2026 r. na polskim rynku widełki wyglądają następująco: od ok. 28–30 euro za tonę w ofertach części zagranicznych koncernów do 33,5 euro za tonę w przypadku Krajowej Grupy Spożywczej. Po przeliczeniu na złotówki – przy kursie euro około 4,23–4,24 zł – różnica pomiędzy najniższą a najwyższą stawką sięga kilkudziesięciu złotych na tonie, co przy 60 tonach z hektara daje już kilka tysięcy złotych różnicy w przychodzie.

Minimalna cena skupu buraków cukrowych 111,39 zł/t wynika z poziomu 26,29 €/t przy standardowej polaryzacji 16% i średnim kursie euro ogłaszanym przez Europejski Bank Centralny.

Jakie są aktualne stawki w poszczególnych cukrowniach?

Rynek skupu buraków cukrowych w Polsce tworzy kilka dużych podmiotów, z których każdy proponuje własny poziom gwarantowanej ceny oraz system premii i świadczeń. W sezonach 2025/2026 oraz 2026/2027 widać wyraźne zróżnicowanie między stawkami poszczególnych graczy, co przekłada się na kalkulacje plantatorów.

Krajowa Grupa Spożywcza (KGS)

Krajowa Grupa Spożywcza – do której należą m.in. cukrownie w Nakle i Kruszwicy – publikuje jedno z najwyższych gwarantowanych wynagrodzeń dla rolników. Na rok gospodarczy 2025/2026 KGS deklaruje, że za buraki kontraktowane o zawartości cukru 16% plantator otrzyma co najmniej 33,5 euro za tonę. Na tę kwotę składa się cena podstawowa 26,29 euro/t oraz 7,21 euro/t jako świadczenie gwarantowane, czyli zaliczka na świadczenie dodatkowe powiązane z ceną cukru. Jednocześnie spółka zapowiada redukcję kontraktacji o około 10%, co dla wielu gospodarstw oznacza mniejszy możliwy wolumen dostaw.

Nordzucker Polska

Nordzucker Polska według dostępnych informacji oferuje na nowe sezony stawkę na poziomie 30 euro za tonę buraków. Jest to pułap niższy niż propozycja KGS, ale wciąż wyraźnie powyżej formalnego minimum 26,29 €/t. Dla gospodarstwa o plonie rzędu 60 ton z hektara różnica 3,5 €/t wobec oferty KGS to około 210 euro, czyli blisko tysiąc złotych na jednym hektarze – przy obecnych kosztach każdy taki margines ma znaczenie.

Pfeifer & Langen

Pfeifer & Langen przedstawia zbliżone warunki do Nordzucker, choć struktura płatności jest inna. Według relacji plantatorów stawka bazowa to 30 euro za tonę buraków cukrowych, do której dochodzi 2 euro za tonę w formie zaliczki na późniejsze rozliczenia. Oznacza to efektywny poziom 32 €/t, ale część tej kwoty jest warunkowa i zależy od kolejnych rozliczeń z tytułu sprzedaży cukru. Dla rolnika ważne jest więc nie tylko nominalne euro za tonę, ale też sposób naliczania i terminy dopłat.

Südzucker Polska

Südzucker Polska według informacji z rynku proponuje w Polsce najsłabsze warunki bazowe – 28 euro za tonę przy standardowej polaryzacji. Przy podobnych kosztach produkcji jak u konkurencji różnica kilku euro na tonie powoduje, że gospodarstwa związane z tym koncernem muszą jeszcze dokładniej liczyć koszty uprawy, transportu oraz ewentualnych dopłat unijnych, aby ocenić, czy burak nadal bilansuje się z innymi uprawami.

Od czego faktycznie zależy cena za tonę buraków cukrowych?

Nawet najlepsza stawka z ofert cukrowni nie gwarantuje jeszcze konkretnego wyniku finansowego. Wynagrodzenie plantatora to suma wielu elementów – od parametrów surowca po mechanizmy rozliczeń powiązane z rynkiem cukru. Dwa gospodarstwa, które mają tę samą stawkę w euro na umowie, mogą po kampanii uzyskać zupełnie inne przychody z hektara.

Polaryzacja i jakość surowca

Polaryzacja – czyli zawartość cukru w korzeniach – jest parametrem, który bezpośrednio wpływa na końcową stawkę za tonę. Standardem kontraktowym jest 16% zawartości cukru, jednak buraki o wyższej polaryzacji otrzymują premię, a partie słabsze jakościowo są rozliczane poniżej wartości bazowej. Deszczowa jesień, zbyt długie pozostawanie pryzm w wysokiej temperaturze czy błędy nawożenia potrafią obniżyć polaryzację, przez co z pozornie dobrej ceny kontraktowej zostaje mniej złotówek na tonie. Z kolei gospodarstwa osiągające stabilnie wysoką zawartość cukru często wyciągają z tej samej stawki bazowej wyraźnie wyższy dochód.

Kurs euro i mechanizm przeliczenia

Ceny buraków cukrowych są ustalane w euro, dlatego Kurs Euro (EBC) ma bezpośredni wpływ na ostateczną płatność w złotówkach. Do przeliczeń stosuje się określone w umowach kursy – na przykład średni kurs euro z września danego roku, podawany przez Europejski Bank Centralny. W jednym z ostatnich sezonów wyniósł on 4,2371 zł, a do wyliczenia tzw. płatności cukrowej przyjęto kurs z 30 września w wysokości 4,2288 zł. Wahania nawet o kilka groszy na euro przy stawkach rzędu 30–33,5 €/t dają kilkanaście złotych różnicy na każdej tonie rozliczanego surowca.

Płatność cukrowa i świadczenia dodatkowe

Oprócz ceny bazowej w euro plantator otrzymuje także różne dopłaty związane z rynkiem cukru i polityką rolną. Tzw. Płatność cukrowa jest szacowana obecnie na około 54,10 zł za tonę buraków, przy czym jej wartość również wynika z przeliczenia kwot unijnych po kursie euro. W wielu kontraktach pojawiają się też świadczenia dodatkowe – premie wynikające z relacji ceny buraka do ceny sprzedawanego cukru, bonusy logistyczne za określone terminy dostaw czy dopłaty za przechowanie surowca w pryzmach. To one często przesuwają realną stawkę z poziomu 26–30 €/t bliżej 35 €/t, choć część z nich zależy od wyników sprzedażowych koncernów cukrowniczych.

Buraki nadwyżkowe i ograniczenia kontraktacji

Szczególnym przypadkiem są buraki dostarczone ponad zakontraktowany areał. W wielu umowach nazywa się je burakami nadwyżkowymi i rozlicza po niższej cenie. Przykładowo stawka rzędu 80 zł za tonę buraków nadwyżkowych jest znacznie niższa niż cena za surowiec mieszczący się w limicie umownym. Gdy jednocześnie pojawiają się zapowiedzi ograniczenia kontraktacji – jak zaplanowane przez KGS obniżenie o około 10% – rośnie presja na dokładne dopasowanie areału do możliwości zbytu, bo nadprodukcja w gospodarstwie może zostać rozliczona po dużo niższej cenie.

Jak wyglądają koszty produkcji tony buraków cukrowych?

W 2026 r. ważna jest nie tylko cena skupu, ale też to, ile kosztuje wytworzenie jednej tony surowca. Przy wysokich cenach nawozów, paliwa i pracy nawet niewielkie różnice w kosztach jednostkowych decydują, czy burak konkurować będzie z pszenicą, kukurydzą czy rzepakiem o miejsce w płodozmianie.

Wyliczenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej

Wielkopolska Izba Rolnicza przygotowała szczegółową kalkulację uprawy 1 ha buraka cukrowego na 2024 r., którą wielu rolników odnosi dziś do realiów 2026 r. Całkowite koszty oszacowano na 12037,19 zł na hektar, przy plonie bazowym 50 ton z hektara. Daje to jednostkowy koszt produkcji w wysokości 160 zł za tonę buraków. W tej sumie zawierają się wydatki na materiał siewny, nawożenie, ochronę roślin, usługi, pracę ciągnika, ubezpieczenia, podatki, koszty ogólnogospodarcze i pracę ludzką. Przy wyższych plonach – na przykład 60 t/ha – koszt jednostkowy maleje, ale wymaga to już bardzo dobrej agrotechniki i sprzyjającej pogody.

Struktura kosztów – gdzie „ucieka” marża?

Na poziomie gospodarstwa największe pozycje w kosztorysie to materiał siewny, nawozy mineralne i usługi związane z siewem oraz zbiorem. Materiał siewny buraka to wydatek rzędu kilkuset złotych na hektar, nawożenie według wspomnianej kalkulacji przekracza 2200 zł, a usługi – w tym siew punktowy i kombajn wielorzędowy – pochłaniają ponad 2200 zł na hektar. Do tego dochodzi ochrona roślin (kilkaset złotych), praca ciągnika przy uprawkach i transporcie, a także podatki, ubezpieczenia i amortyzacja maszyn. Przy cenie skupu około 30 €/t każdy spadek plonu o kilka ton z hektara lub pogorszenie polaryzacji szybko „zjada” całą marżę, co przyznają sami plantatorzy.

Czy uprawa buraków cukrowych jest jeszcze opłacalna?

Odpowiedź zależy od konkretnego gospodarstwa – poziomu plonów, kosztów jednostkowych, wybranej cukrowni i zapisów w kontrakcie. Średni plon buraka cukrowego w Polsce wynosi około 60 ton z hektara, ale są gospodarstwa, które schodzą poniżej 50 t/ha i takie, które regularnie przekraczają 70 t/ha. Przy tych samych stawkach w euro wynik finansowy może różnić się o kilka tysięcy złotych na hektar.

Symulacje zysku i straty

W jednym z wariantów kalkulacyjnych Wielkopolska Izba Rolnicza przyjęła koszty na poziomie około 12,2 tys. zł/ha i przychód 18,1 tys. zł/ha, co dawało zysk około 5920 zł z hektara w latach, gdy cena buraka sięgała około 45 €/t. Przy spadku ceny do 30 euro za tonę i tych samych kosztach wynik finansowy może zejść w okolice -960 zł z hektara, czyli uprawa staje się deficytowa. Dla porównania – przy stawkach z sezonu 2022/2023 sięgających ponad 40 euro za tonę wielu rolników raportowało zysk rzędu ponad 3000 zł z hektara. Widać tu wyraźnie, jak silnie poziom ceny za tonę wpływa na opłacalność.

Wpływ importu cukru i sytuacji na rynku światowym

Na dochody plantatorów działa jeszcze jeden czynnik – Import cukru (Ukraina). Według danych branżowych Ukraina wykorzystała już około 70% przyznanych limitów na cukier w 2024 r., co zwiększyło podaż towaru na rynku unijnym. Równocześnie na światowych giełdach cukier w 2026 r. wycenia się poniżej szczytowych poziomów z końca 2023 r. – z około 762 USD/t spadł w okolice 538 USD/t. Przy jednoczesnej krajowej nadprodukcji (Polska musi eksportować około 1 mln ton cukru rocznie) prowadzi to do spadku cen detalicznych cukru do poziomu poniżej 3 zł/kg i silnej presji na obniżkę cen skupu buraków.

Przy cenie cukru poniżej 3 zł za kilogram oraz kosztach produkcji buraka rzędu 160 zł za tonę, wielu plantatorów ocenia, że dalsze obniżki stawek skupu prowadzą do nieopłacalności uprawy.

Rola polaryzacji, logistyki i przechowalnictwa

W warunkach niskiej marży każdy procent zawartości cukru i każdy ubytek masy w pryzmie ma wymierne przełożenie na wynik finansowy. Dobrze prowadzona agrotechnika, optymalna ochrona i terminowy zbiór poprawiają zarówno plon, jak i polaryzację. Logistyka – w tym sposób okrywania pryzm, organizacja transportu oraz minimalizowanie strat podczas załadunku – decyduje o tym, czy do cukrowni trafi 100% potencjalnego plonu, czy znacznie mniej. Dla wielu rolników w 2026 r. to właśnie te elementy stają się równie ważne jak sama euro-stawka wpisana w kontrakt.